- Liczba wyświetleń: 51
- Liczba komentarzy: 0
Długi lot samolotem oznacza kilka godzin spędzonych w pozycji siedzącej i ograniczoną możliwość swobodnego poruszania nogami. U części osób może to powodować uczucie ciężkości nóg, obrzęk w okolicy kostek i łydek, a przy dodatkowych czynnikach ryzyka zwiększać prawdopodobieństwo powstania zakrzepu. Jednym ze sposobów stosowanych podczas wielogodzinnych podróży są skarpety i podkolanówki o stopniowanym ucisku.
Po co zakłada się skarpety uciskowe do samolotu?
Podczas chodzenia mięśnie łydek regularnie kurczą się i pomagają w przepływie krwi żylnej z kończyn dolnych w kierunku serca. Wielogodzinne siedzenie ogranicza działanie tego naturalnego mechanizmu. Krew może łatwiej zalegać w żyłach nóg, co sprzyja pojawieniu się obrzęku, uczucia ciężkości i dyskomfortu.
Skarpety o stopniowanym ucisku wywierają największy nacisk w okolicy kostki, a następnie ucisk stopniowo zmniejsza się w kierunku łydki. Ich zadaniem jest wspomaganie odpływu krwi żylnej z nóg i ograniczanie jej zastoju.
Nie oznacza to jednak, że każda osoba lecąca samolotem powinna obowiązkowo stosować kompresję. U zdrowych osób bez dodatkowych czynników ryzyka prawdopodobieństwo zakrzepicy związanej z podróżą jest niewielkie. Większą uwagę na profilaktykę powinny zwrócić osoby lecące przez wiele godzin oraz pasażerowie z dodatkowymi czynnikami ryzyka.
Jakie skarpety uciskowe do samolotu wybrać?
Na podróż samolotem najczęściej wybierane są podkolanówki ze stopniowanym uciskiem. Sięgają poniżej kolana, dzięki czemu są wygodniejsze w zakładaniu niż rajstopy czy pończochy, a jednocześnie obejmują obszar nogi szczególnie narażony na zastój krwi podczas długiego siedzenia.
Przed zakupem warto sprawdzić przede wszystkim:
- wartość ucisku podaną w mmHg,
- czy produkt zapewnia stopniowaną kompresję,
- tabelę rozmiarów producenta,
- obwód kostki i łydki wymagany dla danego rozmiaru,
- długość podkolanówki,
- materiał oraz sposób wykończenia ściągacza i palców.
W przypadku wyrobów uciskowych nie należy kierować się wyłącznie oznaczeniem DEN. Parametr ten odnosi się głównie do grubości włókna i nie określa rzeczywistej siły kompresji. Jeżeli zależy nam na konkretnym poziomie ucisku, należy szukać wartości wyrażonej w mmHg.
Jaki ucisk skarpet do samolotu wybrać?
Siłę kompresji określa się najczęściej w milimetrach słupa rtęci, czyli mmHg. Im wyższa wartość, tym silniejszy ucisk wywiera produkt.
W przypadku osób ze zwiększonym ryzykiem zakrzepicy podczas długiej podróży stosowane są m.in. prawidłowo dopasowane podkolanówki zapewniające około 15–30 mmHg ucisku w okolicy kostki. Nie oznacza to jednak, że taki zakres powinien być automatycznie wybierany przez każdego pasażera.
Osoba zdrowa, bez dodatkowych czynników ryzyka, nie powinna samodzielnie sięgać po coraz mocniejsze wyroby w przekonaniu, że większy ucisk zapewni lepszą ochronę. Przy wyborze produktu należy uwzględnić jego przeznaczenie oraz własny stan zdrowia.
Jeżeli skarpety mają być stosowane z powodu przewlekłej niewydolności żylnej, żylaków, obrzęków, przebytej zakrzepicy albo innych chorób układu krążenia, odpowiednią siłę kompresji najlepiej ustalić ze specjalistą.
Skarpety podróżne a medyczne podkolanówki uciskowe
W sprzedaży można spotkać zarówno skarpety określane jako podróżne, jak i medyczne podkolanówki uciskowe. Nie należy zakładać, że są to produkty o identycznych właściwościach.
Skarpety podróżne są projektowane przede wszystkim z myślą o długotrwałym siedzeniu podczas lotu, jazdy samochodem, autokarem lub pociągiem. Mogą zapewniać łagodną lub umiarkowaną kompresję i być stosowane m.in. przez osoby odczuwające podczas podróży ciężkość nóg lub skłonność do niewielkich obrzęków.
Medyczne podkolanówki uciskowe mają dokładniej określone parametry kompresji i mogą stanowić element postępowania w określonych chorobach żylnych. W takim przypadku szczególnie ważne są prawidłowy dobór klasy ucisku oraz dokładne dopasowanie rozmiaru.
Dlatego zamiast kierować się samą nazwą „skarpety do samolotu”, warto sprawdzić, jaki ucisk rzeczywiście zapewnia konkretny model i do jakiego zastosowania został przeznaczony.
Jak dobrać rozmiar skarpet uciskowych?
Prawidłowy rozmiar jest jednym z najważniejszych elementów doboru wyrobów uciskowych. Zbyt luźna podkolanówka może nie zapewniać zakładanego poziomu kompresji, natomiast zbyt ciasna może powodować nadmierny ucisk, ból lub drętwienie.
Rozmiaru nie należy dobierać wyłącznie na podstawie numeru buta. W zależności od producenta konieczne może być zmierzenie:
- obwodu kostki w najwęższym miejscu,
- obwodu łydki w najszerszym miejscu,
- długości nogi od podłoża do miejsca poniżej kolana,
- rozmiaru stopy.
Pomiary najlepiej wykonywać wtedy, gdy noga nie jest jeszcze wyraźnie obrzęknięta. Jeśli masz skłonność do puchnięcia kończyn w ciągu dnia, dobrym momentem może być poranek.
Każdy producent może stosować nieco inną tabelę wymiarów, dlatego wynik pomiaru należy zawsze porównać z tabelą konkretnego modelu. Nie warto przenosić automatycznie rozmiaru z jednego produktu na inny.
Kiedy założyć skarpety uciskowe przed lotem?
Podkolanówki najlepiej zakładać zgodnie z instrukcją producenta. W praktyce produkty przeznaczone do podróży często zakłada się przed rozpoczęciem długiego okresu siedzenia, zanim pojawi się wyraźny obrzęk kończyn.
Materiał powinien być równomiernie rozłożony na całej nodze. Należy wygładzić wszystkie fałdy i nie podwijać górnego brzegu podkolanówki, ponieważ może to powodować miejscowe zwiększenie ucisku.
Skarpety powinny przylegać do nogi, ale nie mogą powodować silnego bólu, drętwienia ani wyraźnej zmiany koloru skóry. Jeśli po założeniu pojawia się znaczne mrowienie, zblednięcie lub zasinienie palców, narastający ból albo inny niepokojący objaw, produkt należy zdjąć.
Więcej informacji na temat prawidłowego używania kompresji znajdziesz w poradniku o możliwych skutkach nieprawidłowego stosowania rajstop, pończoch i podkolanówek uciskowych.
Czy skarpety uciskowe są potrzebne na każdy lot?
Nie. Przy krótkiej podróży oraz u osoby bez dodatkowych czynników ryzyka stosowanie skarpet uciskowych zazwyczaj nie jest konieczne wyłącznie z powodu samego lotu.
Większe znaczenie ma długotrwałe pozostawanie w bezruchu. Ryzyko związane z podróżą zaczyna mieć większe znaczenie szczególnie przy trasach trwających kilka godzin. Często jako granicę długiej podróży przyjmuje się około 4 godzin, choć rzeczywiste ryzyko zależy również od indywidualnej sytuacji pasażera.
Do czynników zwiększających ryzyko zakrzepicy należą m.in.:
- przebyta wcześniej zakrzepica żył głębokich lub zatorowość płucna,
- niedawna operacja lub poważniejszy uraz,
- aktywna choroba nowotworowa lub niedawno zakończone leczenie,
- ciąża oraz okres połogu,
- stosowanie terapii estrogenowej,
- znaczne ograniczenie ruchomości,
- otyłość,
- rozpoznane zaburzenia krzepnięcia,
- rodzinne występowanie zakrzepicy.
Jeżeli występuje jeden lub kilka takich czynników, przed dłuższą podróżą warto omówić sposób profilaktyki z lekarzem.
Co oprócz skarpet uciskowych warto robić podczas lotu?
Nawet dobrze dobrane skarpety uciskowe nie zastępują ruchu. Podczas długiej podróży warto regularnie pobudzać mięśnie nóg i unikać pozostawania przez wiele godzin w niemal całkowitym bezruchu.
W trakcie lotu można:
- poruszać stopami w górę i w dół,
- wykonywać krążenia stopami,
- napinać i rozluźniać mięśnie łydek,
- co pewien czas zmieniać ułożenie nóg,
- wstawać i przechodzić się po kabinie, jeśli pozwalają na to warunki i zalecenia załogi,
- wybrać miejsce przy przejściu, jeśli ułatwi to regularne wstawanie.
Takie proste czynności wspierają pracę mięśni łydek i ograniczają długotrwały zastój krwi w kończynach dolnych.
Kto powinien skonsultować wybór skarpet z lekarzem?
Konsultacja jest szczególnie ważna u osób z przebytą zakrzepicą lub zatorowością płucną, chorobami tętnic kończyn dolnych, znacznymi zaburzeniami krążenia, ranami na nogach, niewyjaśnionymi obrzękami oraz cukrzycą z powikłaniami naczyniowymi lub neurologicznymi.
Porady przed podróżą warto również zasięgnąć po niedawnej operacji lub urazie, w trakcie leczenia choroby nowotworowej, w ciąży i połogu, przy znacznie ograniczonej ruchomości oraz w przypadku rozpoznanych zaburzeń krzepnięcia.
Na jakie objawy po podróży zwrócić uwagę?
Większość osób odbywa długie podróże bez powikłań. Warto jednak znać objawy, które wymagają pilnej konsultacji medycznej.
Niepokojące mogą być szczególnie nagły obrzęk jednej nogi, ból lub tkliwość łydki, wyraźne ocieplenie kończyny albo zmiana jej koloru. Pilnej pomocy wymagają również nagła duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub krwioplucie. Takie objawy mogą mieć różne przyczyny, ale powinny zostać szybko ocenione przez personel medyczny.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje diagnozy, konsultacji ani indywidualnych zaleceń lekarza.
Źródła:
- Centers for Disease Control and Prevention, „Understanding Your Risk for Blood Clots with Travel”.
- CDC Yellow Book, „Deep Vein Thrombosis and Pulmonary Embolism”.
Komentarze (0)